میراث ناملموس شهرستان گرگان در ماه محرم را بشناسیم:

کد خبر : 13873 تاریخ انتشار : چهارشنبه 26 شهریور 1399 10:52

شهرستان گرگان دارای سه اثر ثبت ملی عزاداری ماه محرم در فهرست آثار ملی است

آیین طوق بندان ، دسته چوبی و چهل منبر سه میراث ثبت ملی شهرستان گرگان در فهرست آثار ملی کشور در ماه محرم است.


به گزارش روابط عمومی اداره میراث فرهنگی ، گردشگری و صنایع دستی شهرستان گرگان ؛ شهرستان گرگان دارای سه آیین  عزاداری ثبت در فهرست آثار ملی در ماه محرم است  

طوق بندان از مراسم مردم گرگان است که روزهای چهارم تا دهم محرم و در ساعت پیش از اذان مغرب در محلات تاریخی گرگان برگزار می‌شود.

ترتیب اجرای مراسم  طوق بندان  در محلات گرگان به این‌گونه است طوق بندان محله «میرکریم» روز چهارم، طوق بندان محلات «نعلبندان»، «پاسرو» و «میخچه گران» روز پنجم،  و ... برگزار می‌شود. 

مراسم سنتی طوق بندان از دوره صفویه در شهر گرگان اجرا می‌شده و مردم گرگان با طوق بندان و علم گردانی در ماه محرم ارادت خود به امام حسین را نشان داده و تلاش می‌کنند ارزش‌های محرم را با آیین‌های سنتی خود حفظ کنند.
علم و طوق هر محله یا هیات به عنوان سند شناسایی آن محل محسوب می‌شود و در هنگام حرکت دسته‌های عزاداری به عنوان پیش قراول وارد محل می‌شود و به تکیه قدیمی آن محل سلام می‌دهد.
در مركز محلات علم را با تشريفات خاص از انبارها در آورده قرباني كرده و نذري مي‌دهند. 

پس از شستشوي علم روسري‌ها و پارچه‌ها را به علم مي‌بندند و علم در تكايا يا مراكز محلات بسته مي‌شود تا انتهاي محرم و صفر، اين حركت به نوعي احترام به حضرت ابوالفضل العباس علمدار كربلا است.
«
غلامرضا خارکوهی» تاریخنگار برجسته استان گلستان نیز درباره این مراسم می‌گوید: پس از روی کار آمدن صفویان چون مذهب رسمی ایران شیعه شد شیعیان احساس آزادی و آرامش بیشتری داشتند و از آن پس بود که مناسک و مراسم عزاداری امام حسین (علیهالسلام) در استرآباد رایج شده و توسعه یافت و عزاداری امام حسین (علیهالسلام) در حسینه و تکیهها مراسم سوگواری برگزار می شد و با آیینهای خاص زنجیر زنی، سینهزنی، چوب دست، شبیه خوانی، تعزیه خوانی طوق گردانی و ... سوگواری میکردند.

آیین و مراسم توغ بندان گرگان به شماره 431 مورخ 7/10/90 در فهرست آثار ملی میراث ناملموس کشور به ثبت رسید.

 

_________________

یکی دیگر از مراسم ایام شهادت امام حسین (ع) «دسته چوبی» در گرگان است که شب دوازدهم ماه محرم مصادف با روز سوم شهادت امام حسین(ع) برگزار می‌شود و مردم از بعضی محلات قدیم گرگان مانند سبزه مشهد، سر پیر، دباغان و میخچه گران با دسته چوبی عازم محلات دیگر می‌شوند.

تشکیل دسته چوبی با روشن کردن چند مشعل و به دست گرفتن چوب انجام می شود، آن گاه با شعار «مدد یا علی» حرکت عزاداران به سمت محلات دیگر آغاز می شود.

دسته چوبی به این شکل است که افراد یک چوب یا نی به طول یک متر را به طور عمودی به دست می گرفتند و بر بالای سر می بردند و آن را به بالا و پایین حرکت می دادند و با دست دیگر سینه می زدند و نوحه های خاصی را در مسیر راه می خواندند.

این دسته ها وقتی به داخل محلات می رسند، ابتدا مشعل داران وارد محل می شوند. آن گاه مردم جهت آن که آتش خاموش نشود، پارچه، نفت، نخ پنبه و یا هر چیز سوختنی را به داخل مشعل می ریختند تا آتش شعله ور شده و از خاموش شدن جلوگیری شود.

بعد از ورود مشعل به محله، عزاداران چوب به دست وارد محل می شدند. تفاوت دسته چوبی با دسته سینه زنی در این است که در دسته سینه زنی، عزاداران در محل توقف میکنند و یک یا دو نوحه در آن جا می خوانند، ولی در دسته چوبی چنین نیست، فقط همان اشعار خاص را می خوانند و در پایان هم با شعار ای اهل عزا خدا نگهدار از محل خارج می شوند، سپس به محل دیگری می روند.

اشعاری دسته چوبی معمولاً مضمون پشتیبانی از خون شهدا و آمادگی برای جنگیدن با دشمنان و جان نثاری برای اهل بیت (ع) را داراست.

مراسم دسته چوبي در بافت قدیم گرگان به شماره 680 مورخ22/9/91 در فهرست آثار ملی میراث ناملموس کشور به ثبت رسید.

 

______________________________

 چهل‌منبر یا پامنبری یکی دیگر از رسوم قدیمی در ماه محرم است که طبق آن غروب روز تاسوعا مردم به درب منازلی می‌روند که منبر برپا کرده و با روشن کردن شمع در پای آن‌ها برای برآورده شدن حوایج خود دعا می‌کنند، چراکه معتقدند که اگر کسی بر روی چهل‌منبر شمع روشن کند حاجتش برآورده میشود.

در بیشتر محله‌های قدیمی گرگان اماکنی وجود دارد که مالکیت آن وقفی هست که منبرها در آن نگهداری می‌شود.

کسانی که خادمین منبر هستند و نسل به نسل آن را نگهداری می‌کنند چند روز قبل از اجرای مراسم، منبر را بیرون آورده و یکپارچه سیاه یا سبز بر روی آن می‌اندازند و آن را در نزدیکی مسجد و یا در حیاط منزل گذاشته و یک تشت پر از گِل بر روی آن قرار می‌دهند.

از قدیم‌الایام در گرگان مرسوم بوده که در این شب با خورشت قورمه‌سبزی و شربت از عزاداران امام حسین(ع) پذیرایی کنند.

هنگام غروب دسته‌دسته زن و مرد به‌پای منبرها می‌روند و به هر منبر که می‌رسند با ذکر صلوات یک شمع روشن می‌کنند و معتقدند که اگر چهل‌منبر را با پای‌برهنه بدون آن‌که کلامی به زبان آوردند زیارت کنند حاجت آن‌ها برآورده خواهد شد.

چهل منبر گرگان به شماره 550 مورخ 20/6/91 در فهرست آثار ملی میراث ناملموس کشور به ثبت رسید.

 

برچسب ها
میراث | میراث فرهنگی | صنایع دستی | گردشگری | اداره میراث فرهنگی | خبرهای میراث فرهنگی | اخبار | جاذبه های گردشگری | خبر | توریست | گردشگر
لطفا ما را از نظر خود مطلع کنید
ارتباط با مدیر کل
رزومه مدیرکل
جهت ارتباط با ایشان ایـنـجــــا کلیک کنید

ملاقات عمومی با مدیرکل روز های سه شنبه از شروع ساعت اداری تا پایان ساعت اداری

پیام رسان های داخلی
خدمات الکترونیک
سایر خدمات
رسیدگی به شکایات

پست الکترونیکی دفتر بازرسی و رسیدگی به شکایات
به منظور ارتباط مستقیم مراجعین و کارکنان با این اداره کل

Bazresi@mcth.ir

آخرین بروزرسانی
چهارشنبه 02 مهر 1399 13:43
نظر سنجی
نظرشما در مورد محتوای سایت ؟
عالی
خوب
متوسط
بد


بازدیدهای سایت
تعداد افراد آنلاین :
بازدید امروز : 90
بازدید دیروز : 4852
بازدید هفته : 17351
بازدید ماه : 43859
بازدید سال : 1208514


اعلان ها :
در حال حاضر سایت در دسترس می باشد، در غیر این صورت اطلاع رسانی خواهد شد


الزامات قانونی :
نسخه موبایل | نقشه تارنما | RSS | دفاتر پیشخوان | حریم خصوصی | بیانیه سطح خدمات | شخصی سازی | دستورالعمل بروز رسانی سایت

ارتباط با مدیرکل و معاونین

در صورتی که نیاز به دریافت پاسخ دارید , حتما ایمیل خود را وارد نمائید تا در اولین فرصت به درخواست شما پاسخ داده شود , در غیر این صورت پیغام شما بدون پاسخ خواهد بود
*
مردمی کارکنان اداره
*