کد خبر : 12686 تاریخ انتشار : سه شنبه 30 اردیبهشت 1399 09:32

تیغه تبرزین مسی با نقش انسان ارابه‌ران

یکی از آثار بسیار شاخص موجود در موزه باستان‌شناسی گرگان که زینت‌بخش یکی از ویترین‌های این موزه است، تیغه تبرزین مسی با نقش انسان ارابه‌ران بوده که از محوطه باستانی تپه بازگیر مینودشت یافت شده است.

این‌گونه تبرزین‌ها که در ادبیات باستان‌شناسی تحت عنوان اشیاء شان‌زا و تشریفاتی شناخته می‌شوند، معمولاً دربردارنده نقش‌مایه‌ها و مضامین نمایشی و بصری خاصی و نمایانگر تفکر و هنر انسان ۴ هزار سال پیش در گستره فلات ایران هستند.


این اثر روایت گر صحنه‌ای منحصربه‌فرد بر اساس مدارک باستان‌شناختی و درعین‌حال صحنه‌ای عادی برای یک انسان دوره مفرغ در دشت گرگان است، آنجا که او سوار بر ارابه دوچرخ خود به همراه دو حیوان چهارپا در حال تخت بوده و آن‌چنان پویایی درحرکت او مشاهده می‌شود که گویا در مقابل چشمان ما به تاخت می‌تازد.

 

اگرچه همواره باستان شناسان با استفاده از مدارک مختلف همچون یک پازل در تلاش برای بازسازی زندگی مادی مردمان گذشته هستند، اما صحنه‌آرایی این تبرزین، خود به‌تنهایی نمایشی زنده و پویا را به تصویر می‌کشد و ایستایی و حرکات انسان ارابه‌ران به‌گونه‌ای بسیار زنده در ذهن بیننده آن ثبت می‌شود.

 

در کنار اهمیت بصری و نمایشی نقش‌مایه این اثر، حضور یک ارابه یا گاری در این صحنه، از جنبه باستان‌شناسی اهمیت دوچندانی می‌یابد، زیرا مدارک مستقیم بسیار اندکی از وجود وسایل نقلیه یا بابری همچون ارابه در بازه زمانی چهار هزار سال پیش در ایران و آسیای غربی و مرکزی یافت شده و وجود ارابه بر روی سر این تبر، مدرک غیرمستقیم ارزشمندی از فرم ارابه‌های آن دوران در منطقه دشت گرگان است که به‌نوعی بر کاربری آن در کشاورزی یا باربری صحه می‌گذارد. همچنین وجود دو مار در حال خزیدن، بر جنبه آیینی و نمادین اثر می‌افزاید و در کنار پویایی و حرکات انسان ارابه‌ران و دو چهارپا، زنده‌بودن صحنه را هر چه بیشتر به رخ می‌کشد.