تاریخچه تعاریف و استانداردها



تاریخچه -تعاریف -استانداردها

صنایع ­دستی

در نیم قرن گذشته ، صنا­یع­ دستی به عنوان یکی از زمینه­ های فعالیت­های فرهنگی ، اجتماعی و اقتصادی در جوامع مختلف ، عامل بسیار مؤثری در توسعه­ ی همه جانبه­ ی کشورهای در حال رشد شناخته شده است.

هدف :    توسعه و ترویج صنایع دستی
دامنه کاربرد : کلیه مراجعین و متقاضیان مرتبط با صنايع دستي در سطح استان
 
 
تعاريف :
 صنایع دستی عبارت است از:
مجموعه­ ای از هنر و صنعت که با بهره گیری از مواد اولیه بومی و انجام قسمتی از مراحل اساسی تولید به کمک دست و ابزار دستی ساخته می­شود به گونه­ای که ذوق هنری ، خلاقیت فکری و مهارت سازنده آن را به نمایش می­گذارد وهمین عامل وجه تمایز این محصولات از مصنوعات مشابه ماشینی و کارخانه­ ای  است و علاوه بر آن فلسفه یک ملت را در خود جای می دهد.
 
 
 كارگاه صنايع دستي :
كارگاه صنايع دستي به محلي اطلاق مي گردد كه در آن يك فعاليت صنايع دستي انجام مي شود .
 
 
طرح توجيهي صنايع دستي :
به مجموعه عمليات اجرايي فني و خدماتي  كه با هدف ، زمان و بودجه مشخص تا منتهي شدن به يك واحد صنايع دستي گردد طرح توجيهي صنايع دستي گويند .
 
 
مسئوليت :
مسئوليت اجراي اين روش اجرايي به عهده كارشناسان صنايع دستي مي باشد .
 
  مسئوليت نظارت بر اجراي اين روش اجرايي به عهده معاونت صنايع دستي سازمان مي باشد .
 
  مسئوليت تاييد و تصويب مدارك به عهده رياست سازمان مي باشد .
 
واژه طبیعی :
یعنی منشاء مواد مورد استفاده برگرفته از طبیعت بوده و امکان استفاده از آنها در تولید کالاهای صنایع دستی میسر باشد.

واژه بومی و ملی :
یعنی محصول تولید شده می بایست در محدوده جغرافیایی استانی ویا  کشوری باشد.

سنت:
به مجموعه آداب و رسوم و ارزشها و باورهای یک ملت اطلاق می گردد که از نسلی به نسل دیگر منتقل می شود.

سابقه تاریخی:
یعنی زمینه ساخت و تولید هر محصول و یا رشته صنایع دستی دارای قدمت زمانی یک قرن اخیر و بیشتر باشد.

ویژگیهای جغرافیایی:
تولیدات صنایع دستی همواره متاثر از خصوصیات منطقه ای قرار داشته که تولید در آنجا شکل گرفته و نوع تولید به فراخور مواد اولیه ای که به وفور در منطقه وجود داشته سوق پیدا کرده است. مثلا بافته های حصیری لزوما در کنار تالاب ها و رودخانه ها که مستعد رویش گیاه مورد نظر است بوجود آمده، سفالگری در دشت های خاک رس و امثالهم.

خلاقیت فردی:
در فرهنگ لغات غیر روانشناسی، خلاقیت به معنای ارائه یک فکر ، رفتار یا محصولی نو و یگانه تعریف شده است. مولفه های شناختی خلاقیت عبارتند از: 1- هوش2- سیالی3- انعطاف پذیری4- ابتکار5- بسط و ترکیب 6- تخیل.

 فرهنگ:
مجموعه آمیخته و پیچیده و نظام یافته ای از دانستنیها و شناسائیها، هنرها، باورها و آئین ها، حقوق، آداب و رسوم، منشاء خوبیها و ... که انسان از جامعه خویش کسب کرده است.

تکنولوژی:
به تمامی وسایل و ابزار سنتی و جدید به همراه دانش فنی و روش ها، که برای ساخت و تولید یک کالای صنایع دستی به کار می روند، اطلاق می گردد.

ساخت و تولید:
فرآیندی است که به تمامی مراحل از تهیه مواد اولیه تا ایجاد و خلق محصول نهایی طی می شود، اطلاق می گردد. در صنایع دستی ساخت و تولید دارای خصوصیات مهارت محور تجربی، شیوه انتقال سنتی و ویژگیهای خاص منطقه ای است.

کمیته تخصصی:
مجموعه کارشناسانی هستند که رشته ها و کالاهای صنایع دستی ارائه شده را از جنبه های متعددی چون مواد اولیه، فرآیند تولید، بهره گیری از تکنولوژی های سنتی و مدرن، عناصر فرهنگی هنری، کیفیت محصول و سایر مواد لازم مورد بررسی و ارزیابی قرار می دهند.
 
اقدامات :
به منظور دستیابی به اهداف حوزه صنایع  دستی مراحل زیر به مرحله اجرا در می آید
 
 1 -  صدور مجوزصنایع دستی
 
 2 - توسعه وترویج صنایع دستی
 
 3 - آموزش صنایع دستی
 
4 - انجمنها ، تشکلها ، نمایشگاه
 
5 - نظارت و بازرسی
 

استاندارد:

موفقیت و بهره ­بردن صحیح از هستی در گرو شناخت ضوابط و معیارهای حاکم بر طبیعت و اجرای آن­هاست. امروزه به چهارچوب این قوانین و ضوابط ، واژه مدرنیته استاندارد اطلاق می­گردد.

در دنیای پیشرفته کنونی ، رعایت استاندارد و ارتقای سطح کیفیت محصول­ها و خدمات، که به نوعی مدیریت کیفیت نیز محسوب می­گردد، پیش شرط ورود به عرصه رقابت و رمز ماندگاری در بازارهای جهانی است.

 

تاریخچه استاندارد در جهان

در سال 1926 میلادی بنیاد سازمانی جهت استاندارد رشته­ ها گذارده شد که به نام اتحادیه بین­ المللی سازمان­های ملی استاندارد خوانده شد. این اتحادیه تا آغاز جنگ جهانی دوم فعالیت داشت و سر انجام منحل گردید.

در تاریخ 14 اکتبر 1946 میلادی برابر با 22 مهر 1325 هجری شمسی ، نمایندگان 25 کشور که عمدتاً عضو کمیته هماهنگی استاندارد وابسته به سازمان ملل متحد بودند ، در لندن اجتماعی تشکیل دادند و پس از مذاکره­های طولانی به تأسیس سازمان بین المللی استاندارد با حروف اختصاریISO  به منظور یکپارچه کردن تدوین استاندارد در سراسر جهان ،ایجاد تسهیلات در تجارت بین المللی ، حمایت از تولید کننده و مصرف کننده و توسعه همکاری­های علمی ، فن­آوری ، اقتصادی و غیره توافق نمودند.این سازمان که هم ­اکنون مقر آن در ژنو سوییس است مهمترین سازمان جهانی برای تهیه کلیه استانداردهای رشته ­های مختلف به استثنای دو رشته برق و الکترونیک و مواد دارویی می­باشد.

 

تاریخچه استاندارد در ایران

تأسیس یک سازمان برای استانداردکردن کالاها در ایران از سال 1332 مورد توجه رسمی دولت واقع گردید. از آغاز همان سال مقدمه ساختمان و تأسیس اداره استاندارد ایران فراهم شد و در 7 تیر 1338 عنوان آن به سازمان استاندارد تغییر یافت .

موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران تنها مرجع رسمی کشور است که وظیفه تعیین ، تدوین و نشر استانداردهای ملی (رسمی) ایران را بر عهده دارد.

 

ویژگی­های صنایع­ دستی

بدون استثنا در تمامی تعاریفی که از صنایع­ دستی ارائه شده ، به ماهیت صنعتی آن اشاره شده است.

ویژگی­های ارزنده­ای که در اینگونه صنایع موجودندعبارتند از:

-نقش فرهنگی و هویت بخشی به یک ملت(داشتن بار فرهنگی)

-عدم نیاز به سرمایه­گذاری کلان در مقایسه با سایر رشته­های صنعتی

- قابلیت ایجاد و توسعه در مناطق مختلف(شهر ، روستا و حتی جوامع عشایری)

- سهولت در ایجاد مراکز تولید

- دارا بودن ارزش افزوده زیاد در مقایسه با صنایع دیگر

- خودکفا و متکی به مواد اولیه داخلی

- کمک به رشد و توسعه اقتصادی

- داشتن زمینه­ های مناسب جهت صادرات

 

صنایع­ دستی و جهانی شدن

جهانی شدن روح حاکم زمان ماست. به خوبی می توان بحث جهانی شدن و حفظ گسترش جایگاه هویت ملی و تمدن اصیل را در مقوله هنر صنایع­ دستی قرار داد.

رمز ماندگاری و حیات آینده کشورها در روند جهانی شدن در گرو نگاه کیفی وبرنامه­ای به صنایع­ دستی است. مولود فرآیند جهانی شدن حرکت به سمت یکپارچگی زندگی بشری است و آنچه که در این فضا می­تواند اصالت و قومیت­ها را زنده و پویا نگه­دارد، عمق دادن به هنر و فرهنگ محلی و منطقه­ای با رویکرد زمان خود است.امروزه صنایع دستی به عنوان میراث مشترک بشری در سطح بین المللی عامل مؤثر برای نزدیکی و همکاری تلقی می­شود که پشتوانه­ی این همکاری در حوزه­های فرهنگ ، هنر و اقتصاد می­باشد. از جمله راهکارهایی که در زمینه تقویت ،ترویج ،تجارت و توسعه صنایع دستی مؤثر می­باشدتوجه به نیاز و زیبایی شناسی ویژه جامعه امروز می­باشد.

 

صنایع ­دستی و استاندارد

حضور مؤثر و خلاق انسان در تولید و شکل بخشیدن به محصولات و امکان ایجاد تنوع و پیاده کردن طرح­های مختلف در مرحله ساخت ،عدم همانندی و تشابه فرآورده­های تولیدی با یکدیگر و تأثیر ذوق ، بینش و حالت هنرمند از مهمترین ویژگی­های صنایع­دستی است.با این وجود تهیه و تدوین استاندارد را تنها برای مواد اولیه و روش­های تولید در صنایع ­دستی می­توان تعریف کرد.

 

- مواد اولیه : کیفیت در صنایع­ دستی از طریق به­ کارگیری مواد مرغوب ،سطح بالائی از تکنیک و توجه ویژه به ظرایف در امر تولید نشان داده می­شود.

کیفیت بالاتر، شرط لازم و کافی برای ارتقای بهره­وری محسوب می­گردد و مقوله­ای است که امروزه توجه بسیاری را به خود جلب کرده است و در جهان رقابتی امروز به­عنوان یک پیش نیاز ضروری پذیرفته شده است که غفلت از آن به مثابه افت محصول ،کاهش حضور در بازار و تقلیل بهره وری و سودآوری محسوب می­شود.

-شیوه ­های تولید: تحول و دگرگونی در ابزارها و شیوه­های تولید محصولات صنایع­دستی به عنوان دستاورد پیشرفت­های صنعتی کمک شایانی به شکوفایی رشته­ های موجود صنایع­ دستی کرده و در مواردی به دوام و بقا آن یاری رسانده است.

البته این امر تا آن جا قابل قبول است که موجب تغییر ماهیت محصولات دستی و تبدیل آن به یک کالای ماشینی نشود.

 

 علل استفاده از فن آوری (ابزارها و وسایل ماشینی) در رشته­ های صنایع ­دستی:

-از بین بردن بیگاری ، فعالیتهای سخت بدنی و کارهای غیر تخصصی

-افزایش میزان تولید

-تقلیل برخی هزینه­ های تولید و در نهایت کاهش قیمت تمام شده­ی محصول تولیدی

-ایجاد استاندارد در قسمت­هایی از تولیدات صنایع­ دستی.

-کارگاه­های صنایع ­دستی:رعایت استانداردهای کارگاهی از قبیل: ساختمان کارگاه ، سالن کار ، تجهیزات و ماشین آلات مورد نیاز ، انبار مواد اولیه و محصول نهایی ، تهویه ، نور ، حرارت ، مسائل امدادی و کمک­های اولیه و غیره در جهت کاهش هزینه­ ها ، ارتقا بهره وری و تأمین سلامت کار در کارگاه­ها حائز اهمیت می­باشد.

 

 فواید استانداردسازی:

- استاندارد سازی صنایع­ دستی امری ضروری است. ارائه نشان استاندارد به تولیدات هنرمندان براساس معیارهایی از پیش تعیین شده صورت می­پذیرد   که در گروه استاندارد سازی تشویقی و گواهی کیفیت سازمان استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران قرار می­گیرد.

- سیاست گذاری مناسب از سوی مسئولین ،اطلاع رسانی و تشویق هنرمندان برای گرفتن نشان استاندارد و....از جمله   اقداماتی است که در راستای اجرای استاندارد اجباری محصولات  صنایع ­دستی مؤثر می­باشد.

 

از فواید استاندارد سازی محصولات صنایع دستی به موارد زیر می­توان اشاره نمود:

-کسب جایگاه مناسب صنایع­ دستی کشور در رتبه­ بندی جهانی

-سهولت در گسترش تجارت بین المللی

-ایجاد ارزش افزوده بیشتر صنایع­دستی

-ارتقای کیفیت تولید ، خدمات و رشد صادرات

-کاهش ریسک سرمایه گذاری در بخش تولید و توسعه پایدار

-افزایش سرمایه­ گذاری­های خارجی در بخش تولید و خدمات

-تأمین سلامتی ، رفاه ، ایمنی و اطمینان مصرف کننده

 

 -اهداف تدوین استانداردهای ملی ایران برای رشته­ های صنایع­ دستی:

اهمیت و ارزش صنایع ­دستی ، کیفیت مواد و مصالح به کار رفته، لزوم برخورداری مواد اولیه محصولات از چهارچوب ه­ای مشخص و مدون به تأیید اساتید فنی و تولید کنندگان صنایع ­دستی و انتخاب معیار و میزانی مناسب جهت سنجش کیفی محصولات تولیدی با توجه به آخرین پیشرفتهای علمی، فنی، صنعتی و نیاز مصرف کنندگان از جمله اهداف تدوین استانداردهای ملی ایران برای رشته های صنایع دستی می­باشد.

 

هدف از تدوین استانداردها تعریف واژه­ ها و تعیین ویژگی­های فنی لازم برای کلیه محصولات به منظور:

-افزایش و بهبود ارزش هنری و کیفیت محصولات

-کنترل کیفی کالاهای داخلی و صادراتی مشمول استاندارد

-جلوگیری از تولید ، صدور و فروش کالاهای نامرغوب

-بهبود روش­های تولید و افزایش کارآیی صنایع

-ارایه محصولات استاندارد در نمایشگاه­ها و فروشگاه­های داخلی و خارجی

-حفظ حقوق مصرف کنندگان، هنرمندان و صنعتگران.




ارتباط با مدیرکل و معاونین

در صورتی که نیاز به دریافت پاسخ دارید , حتما ایمیل خود را وارد نمائید تا در اولین فرصت به درخواست شما پاسخ داده شود , در غیر این صورت پیغام شما بدون پاسخ خواهد بود
*
مردمی کارکنان اداره
*